- Басты бет
- ЖИ туралы заң
Жасанды интеллект туралы ҚР заңы: бизнестен не талап етеді
Қазақстан Республикасының «Жасанды интеллект туралы» № 230-VIII Заңына 2025 жылғы 17 қарашада қол қойылды және ол 2026 жылғы қаңтардан бастап қолданылады. Заң ЖИ-жүйелерді тәуекел сыныптарына бөледі, ЖИ жасаған контент пен қызметтер туралы адамдарды ескертуді талап етеді, манипуляциялық және кемсітушілік тәжірибелерге тыйым салады және жүйе иелері үшін айыппұлдар енгізеді.
Білу керек күндер.
Егжей-тегжейін adilet.zan.kz сайтындағы өзекті редакциямен салыстырыңыз.
- 17.11.2025
№ 230-VIII Заңға қол қойылды
«Жасанды интеллект туралы»: тәуекел сыныптары, ашықтық, тыйым салынған тәжірибелер.
- 2026 жылғы қаңтар
Заң күшіне енді
Талаптар ЖИ-жүйелердің иелері мен пайдаланушыларына қолданылады.
- 24.06.2026
Өзгерістер
Заңға № 326-VIII заңмен түзетулер енгізілді.
Тәуекел сыныптары
ЖИ-жүйенің иесі оны үш сыныптың біріне өзі жатқызады. Ең төмен тәуекел: пайдаланушыларға әсері елеусіз. Орташа: жүйе материалдық немесе моральдық зиян келтіруі немесе жұмыс тиімділігін төмендетуі мүмкін. Жоғары: іркіліс төтенше жағдайға немесе қорғанысқа, қауіпсіздікке, адамдардың өмірі мен денсаулығына қатерге әкелуі мүмкін.
Ашықтық және таңбалау
Пайдаланушы ЖИ-мен өзара әрекеттесіп отырғанын немесе ЖИ жасаған нәтижені алып жатқанын білуі тиіс. Синтетикалық контентте (жасалған суреттер, бейне, дауыс) машинамен оқылатын белгі және көрінетін ескерту болуы керек.
Тыйым салынған тәжірибелер
- адамның мінез-құлқын бұрмалайтын манипуляциялық әдістер;
- адамдардың осал тұстарын, мысалы жасын немесе мүгедектігін пайдалану;
- әлеуметтік скоринг;
- заңда көзделген жағдайлардан басқа, келісімсіз эмоцияларды тану;
- кемсітушілік биометриялық жіктеу, мысалы нәсілі немесе саяси көзқарасы бойынша.
Жоғары тәуекелді жүйелер
Оларға бүкіл өмірлік цикл бойы тәуекелдерді басқару және тәуекелге сәйкес техникалық құжаттама қажет. Сенімді жүйелер тізбесіне аудиттен кейін өз еркімен енуге болады.
Жауапкершілік
Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекске енгізілген түзетулер ЖИ-жүйелердің иелері үшін айыппұлдар енгізеді, мысалы синтетикалық контент туралы ескертудің болмауы немесе жоғары тәуекелді жүйелер үшін тәуекелдерді басқарудың болмауы үшін. EY шолуы бойынша ірі кәсіпорын үшін айыппұл 100 АЕК құрайды, бұл 2026 жылы АЕК 4 325 ₸ болғанда 432 500 ₸. Пайдаланушылар құқықтар алды: автоматтандырылған шешімдер туралы білу, түзетуді талап ету, кемсітушіліктен қорғалу.
Дербес деректер туралы заңмен байланысы
Егер ЖИ дербес деректерді өңдесе, ҚР «Дербес деректер және оларды қорғау туралы» № 94-V заңы да қолданылады. Ол дербес деректерді Қазақстан аумағындағы базада сақтауды талап етеді, ал 2026 жылғы түзетулерден бастап бет бейнесі мен беттің биометриялық векторын дербес деректердің сәйкестендіргіштері деп тікелей атайды. Осыдан жергілікті модельдерге сұраныс туады.
Жүйеңіздің тәуекел сыныбы қандай.
Заң анықтамалары бойынша төрт сұрақ. Нәтиже болжамды, сынып негіздемесін бәрібір жазып қою керек.
Бұл заңгерлік кеңес емес. Тәуекел сыныбын жүйе иесі анықтайды, егжей-тегжейін заң мәтінімен салыстырыңыз.
Компаниядағы ЖИ-ді қалай ретке келтіреміз.
Заң талаптарын тексеруден кейін жазып қоспай, архитектураға енгіземіз.
- Кезең 01
Бағалау
Барлық ЖИ-жүйелерді, қызметкерлердің жеке аккаунттарын қоса тауып, тәуекел сыныптарын анықтаймыз.
- Кезең 02
Ретке келтіру
Ескертулер мен таңбалау, корпоративтік аккаунттар, сезімтал деректерге жергілікті модельдер.
- Кезең 03
Бақылау
ЖИ-агенттер әрекеттерінің журналы, ЖИ-ге жауапты адам және ішкі регламент.
- Кезең 04
Растау
Тексеру жағдайына құжаттама және тәуекел сыныптарының негіздемелері.
Компанияға арналған чек-лист.
Компаниядағы ЖИ пайдалану проблемаға айналмауы үшін жеті қадам.
- Тізілім жасаңыз: компанияда ЖИ қай жерде пайдаланылады, қызметкерлердің жеке аккаунттарын қоса.
- Әр жүйенің тәуекел сыныбын анықтаңыз және негіздемесін жазыңыз.
- Адамдарды ескертіңіз: чат-боттарда, хаттарда және сайтта жауапты ЖИ дайындағанын көрсетіңіз.
- Синтетикалық контентті таңбалаңыз: жасалған суреттер, бейне және дауыс.
- Деректерді тексеріңіз: дербес деректер қайда сақталады, ЖИ сервистері арқылы шетелге кетпей ме.
- Қызметкерлерді деректеріңізде оқыту өшірілген корпоративтік тарифтерге көшіріңіз: компанияларға арналған ChatGPT және Claude.
- Жауапты адамды тағайындаңыз және ЖИ пайдалану ережелерін ішкі құжатта бекітіңіз.
Бұл шолу, заңгерлік кеңес емес. Бап нөмірлері мен егжей-тегжейін заңның ресми мәтіні бойынша тексеріңіз.
Дереккөздер: adilet.zan.kz сайтындағы заң мәтіні; EY шолуы; PwC шолуы. 04.11.2026 тексерілді.
Тапсырмаңыз туралы айтыңыз.
Процесті қалай бар солай сипаттаңыз. Сұрақтармен және архитектураның алғашқы нұсқасымен ораламыз.
Әр өтінімге нөмір беріледі. Мессенджерге жазсаңыз, соны атаңыз.
- Тапсырманы жоба сәулетшісімен талдау
- Құпия түрде, сұрау бойынша NDA
- Мессенджерде байланысу үшін өтінім нөмірі